Zbójnik podniósł broń

źródło: Muzeum Żup Krakowskich w Wieliczce

„Zbójnicki” – drzeworyt Władysława Skoczylasa

źródło: East News/Polfilm

Kadr z serialu "Janosik" 1973r.

+ Zobacz więcej zdjęć

Romantyczna otoczka zbójnictwa ludowego w Karpatach przesłoniła fakt, że było ono formą chłopskiego ruchu oporu i ważnym elementem historii ruchów społecznych w Polsce

Najbardziej znanym w Polsce zbójnikiem jest Juraj Janosik pochodzący z Terechowej na Słowacji. Nie wiadomo, dlaczego to on stał się symbolem, gdyż jemu podobnych było wielu – i to takich, którzy mogli poszczycić się większymi wyczynami. Janosik miał po prostu szczęście do pośmiertnego marketingu – wcześnie odkryli go polscy artyści, a i rodzący się słowacki ruch narodowy potrzebował swoich bohaterów. Młody Janosik w 1711 r. na zamku w Bytczy zetknął się z więzionym tam zbójnikiem Tomaszem Uhorcikiem, który zwerbował go podczas ucieczki. Wkrótce sam Janosik stanął na czele bandy. Nie pozbójował jednak długo, ledwo przez dwa lata – tyle zresztą wynosił średni okres zbójowania – głównie na Orawie i Liptowie. Został stracony, gdy miał 25 lat.